Kurs pierwszej pomocy: Jak wybrać szkolenie i czego się na nim nauczysz?

Dobry kurs pierwszej pomocy to przede wszystkim praktyka: co najmniej połowa czasu powinna przypadać na ćwiczenia na fantomach, w tym resuscytację osoby dorosłej, dziecka i niemowlęcia, użycie treningowego defibrylatora AED, pozycję bezpieczną i pomoc przy zadławieniu. Szukaj szkolenia prowadzonego przez ratownika medycznego lub instruktora z aktualnym certyfikatem, opartego na bieżących wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC), w grupie, w której na jednego instruktora przypada najwyżej kilkanaście osób. Na podstawowy kurs dla osób bez przygotowania medycznego zwykle wystarcza od 4 do 8 godzin, a umiejętności warto odświeżać co rok lub dwa.

Rodzaje szkoleń: od kilku godzin do kursu KPP

Pod hasłem kurs pierwszej pomocy kryją się bardzo różne zajęcia. Zanim zapłacisz, sprawdź, który rodzaj odpowiada temu, czego potrzebujesz.

Rodzaj szkolenia	Typowy czas	Dla kogo
Kurs podstawowy	4-8 godzin	każdy, kto chce umieć pomóc w domu, w pracy i na ulicy
Kurs rozszerzony	12-16 godzin, często w dwa dni	osoby wyznaczone przez pracodawcę, trenerzy, opiekunowie grup
Pierwsza pomoc u dzieci i niemowląt	3-6 godzin	rodzice, dziadkowie, opiekunki, nauczyciele
Kwalifikowana pierwsza pomoc (KPP)	co najmniej 66 godzin, z egzaminem	ratownicy WOPR i GOPR, strażacy, osoby, które ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym wymaga do pełnienia funkcji ratownika

Dla większości osób najlepszym wyborem jest kurs podstawowy, a dla rodziców małych dzieci dodatkowo zajęcia z pomocy niemowlętom. KPP to już kurs zawodowy, z egzaminem i zaświadczeniem ważnym przez trzy lata, i nie ma sensu zaczynać od niego tylko dlatego, że brzmi poważniej.

Warto też wiedzieć, że pracodawca ma obowiązek wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy i zapewnić im przeszkolenie. Jeśli pełnisz taką funkcję w firmie, zapytaj dział BHP, jaki kurs jest przewidziany i czy firma go sfinansuje.

Czego powinieneś nauczyć się na dobrym kursie

Program przyzwoitego szkolenia podstawowego obejmuje kilka bloków. Jeśli w opisie kursu brakuje któregoś z nich, dopytaj organizatora.

• Ocena sytuacji i bezpieczeństwa. Jak podejść do poszkodowanego, kiedy nie wolno do niego podchodzić, jak sprawdzić przytomność i oddech.
• Wezwanie pomocy. Co powiedzieć dyspozytorowi pod numerem 112 lub 999 i dlaczego nie należy rozłączać się pierwszym.
• Resuscytacja krążeniowo-oddechowa. Uciśnięcia klatki piersiowej na głębokość 5-6 cm, w tempie 100-120 na minutę, w cyklu 30 uciśnięć i 2 oddechy, oraz różnice u dzieci i niemowląt.
• Defibrylator AED. Gdzie go szukać, jak przykleić elektrody i dlaczego wystarczy wykonywać polecenia głosowe urządzenia.
• Zadławienie. Uderzenia między łopatki i uciśnięcia nadbrzusza u dorosłego oraz inna technika u niemowlęcia.
• Pozycja bezpieczna dla nieprzytomnego, który oddycha.
• Urazy i nagłe stany. Krwotoki, oparzenia, złamania, napad drgawek, objawy zawału i udaru, hipotermia.

Część teoretyczną możesz odświeżyć sam, na przykład czytając nasz tekst o tym, jakie zasady pierwszej pomocy każdy powinien znać, oraz poradnik, jak rozpoznać udar mózgu. Uciskania klatki piersiowej z artykułu się jednak nie nauczysz. Tę umiejętność trzeba poczuć w rękach.

Jak odróżnić dobre szkolenie od słabego

Ceny i nazwy kursów niewiele mówią o ich jakości. Bardziej przydatne są konkretne pytania, które można zadać organizatorowi przed zapisem:

1. Kto prowadzi zajęcia? Najlepiej ratownik medyczny, pielęgniarka systemu ratownictwa lub instruktor z certyfikatem ERC albo Polskiej Rady Resuscytacji. Sam tytuł trenera bez doświadczenia w ratownictwie to za mało.
2. Ile jest praktyki? Dobry kurs to głównie ćwiczenia. Jeśli większość czasu zajmuje prezentacja na ekranie, szukaj dalej.
3. Ile osób przypada na jeden fantom? Każdy uczestnik powinien kilka razy wykonać pełne dwie minuty resuscytacji. Przy jednym fantomie na dwadzieścia osób nie ma na to czasu.
4. Czy fantomy pokazują jakość uciśnięć? Manekiny z czujnikami głębokości i tempa, połączone z aplikacją lub lampkami, szybko korygują typowe błędy.
5. Czy są scenariusze? Ćwiczenie sytuacji z życia, na przykład osoby, która upadła w sklepie, uczy działania pod presją lepiej niż samo powtarzanie schematu.
6. Czy kurs kończy się zaświadczeniem? Przy kursach podstawowych nie ma ono mocy prawnej, ale bywa potrzebne pracodawcy lub szkole.

Zwróć też uwagę, czy program wspomina aktualne wytyczne resuscytacji. Zmieniają się co kilka lat i rzetelny ośrodek aktualizuje według nich materiały.

Gdzie szukać kursu i jak się do niego przygotować

Szkolenia z pierwszej pomocy organizują między innymi Polski Czerwony Krzyż, oddziały WOPR, szkoły ratownictwa, uczelnie medyczne, ośrodki szkoleń BHP i niektóre szpitale. Bezpłatne zajęcia zdarzają się w ramach akcji społecznych, w bibliotekach, domach kultury i podczas pikników. Krótki pokaz na festynie jest dobrym początkiem, ale nie zastąpi kilkugodzinnego kursu.

Na zajęcia ubierz się wygodnie, w spodnie, w których możesz klęczeć na podłodze, i zjedz coś przed wyjściem. Resuscytacja jest męcząca, a po kilku cyklach uciśnięć wiele osób jest zaskoczonych, jak bardzo. Jeśli masz problemy z kręgosłupem, kolanami albo jesteś w ciąży, powiedz o tym instruktorowi. Dobierze ćwiczenia tak, żebyś mógł nauczyć się techniki bez przeciążenia.

Co zrobić po kursie, żeby wiedza nie wyparowała

Umiejętności resuscytacji słabną szybko, często już po kilku miesiącach. Kilka prostych nawyków pomaga je utrzymać:

• raz na rok lub dwa wróć na kurs przypominający, który zwykle trwa krócej niż pierwszy,
• zapamiętaj, gdzie w twoim bloku, pracy, siłowni czy galerii handlowej wisi defibrylator AED, i sprawdź w aplikacji, gdzie są najbliższe urządzenia,
• skompletuj w domu i w samochodzie apteczkę, a przy okazji przejrzyj listę z artykułu o domowej apteczce pierwszej pomocy,
• porozmawiaj z bliskimi o tym, czego się nauczyłeś, i zaproponuj, żeby następnym razem poszli z tobą.

Najważniejsza lekcja z każdego kursu jest prosta: lepiej podjąć działanie niedoskonale, niż nie zrobić nic. Wezwanie pomocy i mocne, szybkie uciśnięcia klatki piersiowej do przyjazdu zespołu ratownictwa realnie zwiększają szanse osoby z zatrzymaniem krążenia.