Lot samolotem z katarem: Jak uniknąć bólu uszu i zatok przy lądowaniu?

Przy locie samolotem z katarem ból uszu i zatok najczęściej pojawia się w czasie zniżania i lądowania. Można go w dużej mierze uniknąć: około 30 do 60 minut przed startem i przed rozpoczęciem zniżania użyć donosowego leku obkurczającego śluzówkę (jeśli nie ma przeciwwskazań), w czasie lądowania często przełykać, ziewać lub żuć gumę, a w razie uczucia zatkania delikatnie wyrównywać ciśnienie. Przy silnym zapaleniu zatok, ostrym zapaleniu ucha albo wysokiej gorączce rozsądniej jest przełożyć lot i najpierw skonsultować się z lekarzem.

Jesień i zima to sezon przeziębień, a jednocześnie czas tanich lotów na święta, ferie i krótkie wyjazdy do ciepłych krajów. Stąd częste pytanie, czy z zatkanym nosem w ogóle można lecieć i jak przetrwać lądowanie bez bólu.

Dlaczego katar w samolocie boli najbardziej przy lądowaniu

W kabinie samolotu na wysokości przelotowej panuje ciśnienie odpowiadające mniej więcej wysokości od 1800 do 2400 metrów nad poziomem morza. Przy starcie ciśnienie w kabinie spada, a powietrze z ucha środkowego i zatok swobodnie się z nich wydostaje. Przy zniżaniu dzieje się odwrotnie: ciśnienie rośnie, a powietrze musi wejść z powrotem do ucha przez trąbkę słuchową i do zatok przez ich ujścia w nosie.

Gdy śluzówka nosa jest obrzęknięta, te wąskie kanały się zamykają. W uchu środkowym i zatokach zostaje podciśnienie, które wciąga błonę bębenkową i uciska na śluzówkę. Efektem jest uczucie zatkania, przytłumiony słuch, ból ucha, czoła lub okolic policzków, a w skrajnych przypadkach drobne krwawienie z nosa czy wysięk w uchu. Lekarze nazywają to barotraumą.

Kiedy lepiej nie lecieć z przeziębieniem

Lekki katar z drożnym nosem zwykle nie jest przeciwwskazaniem do lotu. Inaczej wygląda sytuacja, gdy występuje któryś z tych objawów:

• ostre zapalenie ucha środkowego, ból ucha już przed lotem lub wyciek z ucha,
• ostre zapalenie zatok z bólem twarzy, gęstą wydzieliną i gorączką,
• całkowicie niedrożny nos, którego nie udaje się odetkać,
• niedawny zabieg w obrębie ucha, nosa lub zatok,
• wysoka gorączka i złe samopoczucie ogólne.

W takiej sytuacji warto przed wylotem pójść do lekarza rodzinnego lub laryngologa. Ocenią, czy lot jest bezpieczny, i ewentualnie zalecą leczenie. Wiele linii lotniczych pozwala zmienić termin lotu z powodów zdrowotnych za okazaniem zaświadczenia, a ubezpieczenie od rezygnacji z podróży może pokryć koszt biletu, jeśli zostało wykupione wcześniej.

Jak przygotować nos i zatoki przed wylotem

Przygotowania zaczynają się dzień lub dwa przed podróżą. Pomaga przede wszystkim:

1. Płukanie nosa roztworem soli fizjologicznej lub hipertonicznej, które usuwa zalegającą wydzielinę i zmniejsza obrzęk.
2. Nawadnianie, bo powietrze w kabinie jest bardzo suche, a gęsta wydzielina gorzej spływa z zatok.
3. Lek obkurczający śluzówkę (na przykład z ksylometazoliną lub oksymetazoliną) zastosowany około 30 do 60 minut przed startem, a przy dłuższym locie także około godzinę przed planowanym lądowaniem. Takich kropli nie stosuje się dłużej niż przez kilka dni z rzędu, a osoby z nadciśnieniem, jaskrą, chorobami serca czy w ciąży powinny zapytać lekarza lub farmaceutę.
4. Doustny lek przeciwbólowy przyjęty przed lotem, jeśli zwykle dobrze go tolerujemy.

Do bagażu podręcznego krople i spray do nosa można zabrać w opakowaniach do 100 ml, w przezroczystej torebce razem z innymi płynami. Więcej o tym, co zabrać i jak spakować się do kabiny, piszemy w przewodniku jak przygotować się do podróży samolotem.

Wyrównywanie ciśnienia w czasie zniżania

Załoga zwykle ogłasza rozpoczęcie zniżania około 20 do 30 minut przed lądowaniem. Od tej chwili nie warto zasypiać, bo we śnie przełykamy rzadziej i ciśnienie nie wyrównuje się samo. Sprawdzone sposoby to:

• częste przełykanie śliny, picie małymi łykami, żucie gumy lub ssanie cukierka,
• ziewanie albo wysuwanie żuchwy do przodu i na boki,
• manewr Valsalvy: zamknięte usta, zaciśnięte palcami nozdrza i delikatne wydmuchanie powietrza, aż poczujemy lekkie pyknięcie w uszach,
• manewr Toynbee: zaciśnięte nozdrza i przełknięcie śliny.

Manewr Valsalvy wykonuje się łagodnie, bez silnego parcia, i kilka razy w czasie zniżania, a nie dopiero wtedy, gdy ból już jest mocny. Pomagają też zatyczki do uszu z filtrem ciśnieniowym, które spowalniają zmianę ciśnienia działającą na błonę bębenkową.

Dzieci podczas lądowania warto karmić, poić z butelki lub kubka albo dać im smoczek. Niemowlęta przełykają wtedy odruchowo, a starsze dzieci można poprosić o żucie gumy lub dmuchanie balonika przez nos, jeśli zostały tego wcześniej nauczone.

Co robić, gdy ucho jest zatkane po wylądowaniu

Lekkie zatkanie ucha po lądowaniu zwykle mija samo w ciągu kilku godzin. Pomaga ziewanie, żucie gumy, ciepły okład na ucho i dalsze stosowanie kropli obkurczających zgodnie z ulotką. Nie wkłada się do ucha patyczków ani nie wlewa kropli do ucha bez porady lekarza, bo przy uszkodzonej błonie bębenkowej mogą zaszkodzić.

Do lekarza trzeba się zgłosić, gdy ból ucha nasila się zamiast słabnąć, gdy pojawia się wyciek z ucha, krew, zawroty głowy, szum lub wyraźny niedosłuch trwający dłużej niż dobę. Podobnie przy silnym bólu twarzy, który nie ustępuje po lądowaniu, bo może oznaczać rozwijające się zapalenie zatok. Osoby, które podróżują dużo i często łapią infekcje, mogą skorzystać z porad zawartych w tekście o tym, jak przygotować się do podróży długodystansowej.